Kosten asielzoekers: wat betaalt Nederland?

In 2017 zei VVD-politicus Eric van der Burg: “Hoe meer asielzoekers, hoe beter.” Hij doelde op opvang en draagvlak in Amsterdam, maar zijn uitspraak raakt een vraag die heel Nederland aangaat: wat zijn de kosten van asielzoekers en wat leveren ze op? De meest gedetailleerde berekening die voor Nederland beschikbaar is, geeft een duidelijk antwoord. Volgens die berekening kost een asielmigrant de overheid over zijn leven gerekend ruwweg 400.000 euro meer dan hij via belastingen en premies bijdraagt. Een arbeidsmigrant levert juist geld op. GettMagazine zet de cijfers op een rij, laat zien hoe hard ze zijn en welke keuzes de politiek kan maken.

In één oogopslag

• Ongeveer 400.000 euro: berekende netto kosten voor de overheid per asielmigrant over de hele levensloop (IZA-model, eerste generatie).
• Meer dan 100.000 euro: berekende netto opbrengst per arbeidsmigrant die tussen zijn 20e en 50e naar Nederland komt.
• 91 en 184 euro per dag: gemiddelde kosten per persoon in reguliere opvang en noodopvang.
• Bijna 9 miljard euro: begroting van het ministerie van Asiel en Migratie voor 2026, inclusief de opvang van Oekraïense ontheemden.
• Circa 1,9 miljard euro: geraamd bedrag voor eerstejaarsopvang van asielzoekers dat in 2025 uit het ontwikkelingsbudget kwam.
• 7,9 procent: aandeel van de vrijgekomen corporatiewoningen dat in 2023 naar huishoudens met statushouders ging.
• 56 procent: aandeel statushouders met betaald werk tien jaar na hun vergunning; voor 40 procent is werk de belangrijkste inkomstenbron.
• 67 weken: gemiddelde wachttijd in de algemene asielprocedure bij de IND (2025).

“Hoe meer asielzoekers, hoe beter”: wat bedoelde Eric van der Burg?

Van der Burg deed zijn uitspraak in 2017 als Amsterdams wethouder; later werd hij staatssecretaris van Asiel en Migratie. Hij lichtte destijds toe dat er volgens hem in Amsterdam meer draagvlak voor opvang was dan in kleinere gemeenten. Uit die toelichting blijkt niet dat hij bedoelde dat elke extra asielzoeker winst voor de schatkist oplevert. De vaak herhaalde bewering dat hij asielzoekers letterlijk “goud waard” noemde, is evenmin aangetoond.

Toch roept “hoe meer, hoe beter” een eenvoudige vervolgvraag op: beter in welk opzicht? Voorstanders van ruimhartige opvang wijzen op internationale bescherming, toekomstige arbeidsdeelname en kansen voor volgende generaties. Of die voordelen de publieke kosten compenseren, is een empirische vraag. Daarover gaat dit artikel.

Eén ding vooraf: de behandeling van asielverzoeken vloeit voort uit nationale, Europese en internationale beschermingsregels. Asiel is geen economisch investeringsprogramma dat alleen op rendement mag worden beoordeeld. Maar juist omdat het om verplichte uitgaven gaat, moeten bestuurders kunnen uitleggen wat ze kosten, wat ze opleveren en hoe doelmatig ze worden besteed.

Kosten asielzoekers: wat betaalt de Nederlandse belastingbetaler per jaar?

De begroting van het ministerie van Asiel en Migratie bedroeg voor 2026 bijna 9 miljard euro. Dat bedrag omvat ook de opvang van Oekraïense ontheemden, die buiten de asielprocedure valt. Het grootste deel van de asieluitgaven gaat naar het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), dat voor 2026 ruim 4 miljard euro begroot kreeg. Het kabinet wil dat bedrag de komende jaren fors verlagen.

Per persoon publiceert de Rijksoverheid gemiddelde opvangkosten van 91 euro per dag in reguliere opvang en 184 euro per dag in noodopvang. Omgerekend naar een jaar is dat 33.215 respectievelijk 67.160 euro. Noodopvang is dus ongeveer twee keer zo duur. Omdat er te weinig reguliere plekken zijn, blijft die duurdere noodopvang toch nodig.

Die bedragen zijn nog niet de hele rekening van de kosten van asielzoekers. Kosten voor onderwijs, zorg, uitkeringen, toeslagen en gemeentelijke voorzieningen worden niet als aparte asielpost bijgehouden. Daardoor bestaat er geen volledig jaarlijks overzicht van wat asielmigratie de overheid kost.

Opvang betaald uit het ontwikkelingsbudget

Een minder bekend deel van de rekening: Nederland mag de kosten van het eerste opvangjaar van asielzoekers uit ontwikkelingslanden volgens internationale afspraken als ontwikkelingshulp boeken, en doet dat ook. Volgens het kabinet ging het in 2025 naar raming om ongeveer 1,9 miljard euro en voor 2026 om circa 2,4 miljard euro. Op een totaal ontwikkelingsbudget van 7,2 miljard euro in 2025 is dat ruim een kwart. Een groot deel van het geld voor hulp aan arme landen wordt dus in Nederland zelf uitgegeven. Vanaf 2027 mag maximaal 10 procent van het ontwikkelingsbudget naar eerstejaarsopvang gaan.

Waarom de omzet van de opvangsector geen overheidswinst is

Opvanglocaties leveren werk op voor vastgoedeigenaren, beveiligers, cateraars en schoonmakers, en daarmee ook belastingafdrachten. Maar wanneer een contract uit publiek geld wordt betaald, is de factuur van de leverancier geen netto opbrengst voor de belastingbetaler. Ook de btw die terugvloeit, maakt een uitgave niet kosteloos. Wie de doelmatigheid van opvang wil beoordelen, moet kijken naar contractprijzen, geleverde diensten en alternatieven, niet naar de omzet van een sector.

Kosten asielzoekers meer dan ze opbrengen?

De meest gedetailleerde Nederlandse berekening komt van Jan van de Beek, Joop Hartog, Gerrit Kreffer en Hans Roodenburg. In december 2024 publiceerden zij hun studie bij het Duitse onderzoeksinstituut IZA. Met microdata van het CBS over de hele bevolking berekenden zij wat de immigranten die in 2016 in Nederland woonden, over hun resterende leven naar verwachting aan belastingen en premies afdragen en aan overheidsuitgaven ontvangen. De bedragen zijn contant gemaakt naar 2016, met de rekenregels die het CPB destijds hanteerde.

De uitkomst is duidelijk. Volgens het model kost een asielmigrant van de eerste generatie de overheid over zijn leven ruwweg 400.000 euro meer dan hij bijdraagt, en dat geldt voor vrijwel elke aankomstleeftijd tot ongeveer 70 jaar. Arbeidsmigranten zijn de enige groep met een positieve bijdrage. In dat bedrag zitten ook de eenmalige kosten van opvang en procedure (circa 53.700 euro per asielmigrant) en van inburgering (circa 5.200 euro).

Migratiemotief	Netto bijdrage over de levensloop (eerste generatie)
Arbeid	Positief; meer dan +100.000 euro bij aankomst tussen 20 en 50 jaar, positief tot een aankomstleeftijd van ongeveer 60 jaar
Studie	Negatief, maar het kleinste tekort van de niet-arbeidsmotieven
Gezin	Ongeveer –200.000 euro (aankomst tot circa 70 jaar)
Asiel	Ongeveer –400.000 euro (aankomst tot circa 70 jaar)

Opvallend is waar dat tekort vandaan komt. Volgens de onderzoekers komt ongeveer 70 procent van het verschil met autochtone Nederlanders door lagere afdrachten aan belastingen en premies, en niet in de eerste plaats door hogere uitgaven aan uitkeringen of zorg. Met andere woorden: de grootste hefboom is werk en inkomen, niet alleen bezuinigen op voorzieningen.

De onderzoekers maakten ook een momentopname. In 2016 droegen alle Nederlanders met een migratieachtergrond, eerste én tweede generatie samen, per saldo ongeveer 17 miljard euro minder bij dan ze aan overheidsuitgaven ontvingen, zo’n 2,7 procent van het bbp. Mensen met een westerse achtergrond droegen per saldo bij, die met een niet-westerse achtergrond niet. Dat cijfer gaat over alle migratiemotieven en is dus niet hetzelfde als de kosten van asiel.

En de tweede generatie?

Een veelgehoord argument is dat de kinderen van asielmigranten de kosten later terugverdienen. De IZA-onderzoekers vinden daar weinig steun voor. Kinderen van ouders uit herkomstregio’s met een sterk negatieve bijdrage hebben volgens hun berekening vaak zelf ook een negatieve bijdrage. Kinderen van ouders met een positieve bijdrage zitten doorgaans op het niveau van autochtone Nederlanders.

Dat deel van het onderzoek is wel onzekerder dan de rest. Voor veel groepen uit de tweede generatie zijn nog geen gegevens beschikbaar boven de leeftijd van 48 jaar; de onderzoekers vullen de rest van de levensloop aan met een geschat profiel. Ook zijn de cijfers voor de tweede generatie uitgesplitst naar herkomstregio en niet naar het migratiemotief van de ouders. De bevinding is daarom een serieuze waarschuwing, geen definitief eindoordeel.

Hoe hard zijn deze cijfers?

De IZA-publicatie is een discussion paper: IZA meldt zelf dat zulke papers voorlopig werk kunnen zijn. Een levensloopmodel rust bovendien op aannames, zoals over toekomstige economische groei, de rekenrente en de manier waarop collectieve uitgaven als defensie en infrastructuur over inwoners worden verdeeld. Het gaat om de populatie van 2016, niet automatisch om elke nieuwe aanvrager in 2026.

De onderzoekers testten een aantal van die keuzes. Met andere aannames veranderen de bedragen, soms aanzienlijk, maar de volgorde tussen groepen blijft gelijk. Ook in gunstigere varianten blijft asielmigratie in het model per saldo geld kosten.

Er is ook inhoudelijke kritiek. Tijdens een bijeenkomst van de WRR in juni 2025 wezen deskundigen erop dat een fiscale boekhouding geen volledige maatschappelijke kosten-batenanalyse is, en ook de wetenschappelijke toetsing en de toerekening van collectieve uitgaven stonden ter discussie. De onderzoekers hebben op die kritiek gereageerd. Al eerder, in 2007, betoogde UvA-econoom Murat Kotan in vakblad ESB dat een vergelijkbare CPB-studie uit 2003 te negatief uitviel door de manier waarop collectieve uitgaven werden verdeeld. Die CPB-studie had Roodenburg als eerste auteur en vormt de basis van het huidige onderzoek. De auteurs erkennen zelf dat uitkomsten in dit vakgebied ook samenhangen met de keuzes en uitgangspunten van onderzoekers. Daarom is vergelijking met andere bronnen belangrijk.

Wat zeggen andere landen en onderzoekers?

Denemarken berekent als een van de weinige landen jaarlijks officieel wat immigranten bijdragen aan de overheidsfinanciën. Het Deense ministerie van Financiën kwam voor 2019 uit op een netto kostenpost van ruim 27 miljard Deense kronen (ongeveer 3,6 miljard euro) voor immigranten en hun nakomelingen uit niet-westerse landen. Ook daar zijn de verschillen binnen die groep groot: immigranten uit landen als China en India dragen volgens dezelfde analyses per saldo bij. Het Deense cijfer is een jaaropname en is niet uitgesplitst naar asiel als motief, maar het wijst in dezelfde richting als het Nederlandse model.

De OESO vergeleek 25 landen over de periode 2006–2018. Migranten als geheel droegen in die vergelijking meer belasting en premies af dan overheden aan hun sociale zekerheid, zorg en onderwijs uitgaven. Wanneer ook andere publieke uitgaven worden meegerekend, verandert het saldo en lopen de uitkomsten tussen landen en methoden uiteen. De OESO kijkt naar alle migranten per jaar; het IZA-model kijkt naar verwachte levensloopuitkomsten per motief. Beide studies beantwoorden dus verschillende vragen. Wel benadrukt de OESO hetzelfde punt als de Nederlandse onderzoekers: de fiscale uitkomst hangt sterk af van arbeidsdeelname.

De verdedigbare conclusie: het beschikbare onderzoek wijst in dezelfde richting, namelijk dat asielmigratie de Nederlandse schatkist per saldo geld kost. Wel komt het asielspecifieke bewijs grotendeels uit één onderzoekslijn. Hoeveel precies, hangt af van aannames, en een volledige maatschappelijke eindbalans bestaat niet.

Na tien jaar werkt een meerderheid, maar niet iedereen leeft van werk

Het CBS volgt de mensen die in 2014 een asielvergunning kregen. Tien jaar later had 56 procent betaald werk. Voor 40 procent was werk de belangrijkste inkomstenbron, voor 25 procent een uitkering of pensioen. De arbeidsdeelname groeit dus met de verblijfsduur, maar bij een groot deel duurt het lang voordat werk het belangrijkste inkomen wordt. Juist daar ligt de sleutel tot een betere fiscale balans.

Woningnood: welk deel van de sociale huur gaat naar statushouders?

Volgens het CBS gingen in 2023 12.729 van ongeveer 161.000 vrijgekomen corporatiewoningen naar huishoudens met een of meer statushouders: 7,9 procent. Meer dan 64 procent van die huishoudens was starter en liet dus geen woning achter. Niet al deze woningen gingen naar mensen die net een vergunning hadden; ook langer gevestigde statushouders verhuisden.

De woningnood heeft meerdere oorzaken, waaronder te weinig bouw en kleinere huishoudens. Minder instroom zou de vraag op een deel van de huurmarkt verlagen, maar het tekort niet zelfstandig oplossen. Als starters jaren wachten, mogen gemeenten en kabinet wel uitleggen hoe zij toewijzing, huisvesting van statushouders en nieuwbouw op elkaar afstemmen.

Veiligheid en overlast: wat zeggen de officiële cijfers?

Het WODC rapporteerde over 2025 dat ongeveer 11 procent van de bewoners in de asielopvang als betrokkene voorkwam bij een geregistreerd incident met (non-)verbale of fysieke agressie of geweld. Ongeveer 3 procent werd als verdachte van een misdrijf geregistreerd, vaak voor winkeldiefstal. Het overgrote deel werd dus niet van een misdrijf verdacht. Een registratie als betrokkene betekent niet dat iemand dader is, en een verdenking is geen veroordeling.

Tegelijk kan een kleine groep veelplegers grote schade aanrichten bij slachtoffers, omwonenden, winkeliers en personeel, en het vertrouwen in de overheid ondermijnen. GettMagazine schreef eerder over geregistreerde incidenten, veiligheidsproblemen en de aanpak van overlast en over de juridische vragen rond noodopvang op Megaland in Landgraaf. De politieke eis is helder: concrete veiligheidsrisico’s aantoonbaar aanpakken, binnen en buiten de opvang. De veiligheid van omwonenden en die van opvangbewoners staan daarbij niet tegenover elkaar.

De asielprocedure zelf kan sneller en goedkoper

De IND telde in 2025 ongeveer 24.070 eerste asielaanvragen, begin 2026 wachtten meer dan 51.000 mensen op een beslissing en de gemiddelde wachttijd in de algemene procedure was 67 weken. Elke week wachten is een week opvang. Het inwilligingspercentage voor eerste aanvragen daalde volgens de IND van 58 procent in 2024 naar 36 procent in 2025. Dat is het aandeel inwilligingen in de getelde beslissingen, niet het aandeel kansloze aanvragers: beslissingen kunnen ook procedureel zijn en er bestaat rechtsbescherming.

Sneller beslissen, voldoende besliscapaciteit, betere gegevensuitwisseling en het uitvoeren van definitieve terugkeerbesluiten zijn toetsbare verbeterpunten. Ze verkorten de onzekerheid voor aanvragers en de opvangduur voor de belastingbetaler, zonder individuele beoordelingen over te slaan.

Wat Nederland anders kan doen

Geld dat aan het een wordt uitgegeven, kan niet aan het ander worden besteed. Dat maakt het legitiem om asieluitgaven te vergelijken met andere prioriteiten, zolang duidelijk blijft dat het om een afweging gaat en niet om een bewezen oorzaak-gevolgrelatie.

Eerst het eigen arbeidspotentieel, daarna gericht arbeidsmigranten

Het IZA-onderzoek laat zien dat arbeidsmigranten de schatkist versterken. Dat pleit voor een migratiebeleid dat meer stuurt op arbeid. Nederland kan arbeidsmigranten van buiten de EU gerichter toelaten op controleerbare voorwaarden: vakbekwaamheid, een betrouwbare werkgever, fatsoenlijk loon, huisvesting en een aantoonbare arbeidsmarktbehoefte. Voor EU-werknemers geldt vrij verkeer. Dat sluit aan bij het SER-advies Arbeidsmigratie naar waarde: eerst investeren in binnenlands arbeidspotentieel en arbeidsbesparende technologie, dan gericht werven, en werknemers beschermen tegen misstanden.

Binnenlands arbeidspotentieel benutten betekent een individuele toets van arbeidsmogelijkheden, gerichte omscholing en begeleiding naar sectoren met tekorten. Voor wie passend werk zonder geldige reden weigert, bestaan al verplichtingen en sancties; de vraag is hoe consequent die worden uitgevoerd. Wie duurzaam volledig arbeidsongeschikt is, valt daarbuiten.

Woningen en jonge gezinnen

In 2025 werden in Nederland volgens het CBS 166.588 kinderen geboren, gemiddeld 1,42 per vrouw: ruim onder het niveau dat nodig is om de bevolking zonder migratie op peil te houden. Onderzoek van CBS en NIDI vond dat een regionale huizenprijsstijging van 100.000 euro samenging met een 3,1 procent lagere kans op een geboorte. Dat is een verband, geen bewezen oorzaak, maar het laat zien dat betaalbare woningen bij gezinsbeleid horen. Volgens de OESO hebben eenmalige geboortepremies meestal een beperkt effect; kinderopvang, verlof, een geschikte woning en voorspelbaar inkomen doen er minstens zoveel toe.

Wat kan met een miljard euro?

Een hypothetisch rekenvoorbeeld: één miljard euro die na aantoonbare besparingen vrijkomt, is genoeg voor 20.000 woningsubsidies van 50.000 euro, of voor 100.000 eenmalige gezinsbijdragen van 10.000 euro. Dat zijn geen bewezen resultaten: subsidies bouwen geen huizen zonder grond, vergunningen en bouwcapaciteit, en een premie garandeert geen extra geboorte. Een eerlijke vergelijking rekent ook uitvoeringskosten, mogelijke arbeidsopbrengsten en wettelijke verplichtingen mee.

Vijf voorstellen aan de overheid

De volgende punten zijn beleidsvoorstellen, geen bewezen besparingen. Voor invoering zijn uitvoeringsramingen, effectonderzoek en juridische toetsing nodig.

1. Publiceer jaarlijks een controleerbare fiscale balans per migratiemotief. Het IZA-onderzoek laat zien dat het kan; Denemarken doet het al. Maak duidelijk wat onder opvang, procedures, integratie, uitkeringen en ontvangsten valt.
2. Versnel de asielprocedure. Meet doorlooptijden, beroepsprocedures, daadwerkelijke terugkeer en de gemiddelde kosten per afgerond dossier.
3. Maak werk de norm voor wie mag blijven. Omdat het tekort vooral door lage afdrachten ontstaat, levert snellere en duurzame arbeidsdeelname de grootste winst op.
4. Benut beschikbare arbeid vóór extra werving. Combineer werkbare verplichtingen met scholing, een inkomens- en toeslagenstelsel waarin werken loont en medische uitzonderingen waar nodig.
5. Investeer toetsbaar in woningen, gezinnen en veiligheid. Publiceer wachttijden, nieuwbouw en huisvesting van statushouders afzonderlijk, en meet of herhaalde ernstige overlast afneemt.

Tien vragen voor kabinet, Tweede Kamer en gemeenten

1. Waarom publiceert Nederland, anders dan Denemarken, geen periodiek overzicht van fiscale kosten en opbrengsten per migratiemotief?
2. Wat kosten reguliere opvang en noodopvang werkelijk per locatie, en waarom zijn sommige contracten veel duurder?
3. Welke opvangcontracten worden openbaar gemaakt en hoe worden prijs, kwaliteit en winstgevendheid gecontroleerd?
4. Hoeveel ontwikkelingsgeld gaat er de komende jaren naar opvang in Nederland, en wat betekent dat voor hulp in de regio?
5. Hoeveel bewoners veroorzaken herhaaldelijk ernstige overlast, en welke maatregelen verminderen recidive aantoonbaar?
6. Hoeveel sociale huurwoningen gaan jaarlijks naar nieuwe en langer gevestigde statushouders, en hoeveel woningen worden netto toegevoegd?
7. Welke maatregelen helpen statushouders aantoonbaar sneller aan duurzaam werk?
8. Voor welke beroepen is extra arbeidsmigratie aantoonbaar nodig nadat binnenlandse mogelijkheden zijn onderzocht?
9. Hoe kan de IND de wachttijd verkorten zonder rechtsbescherming en kwaliteit van besluiten te verslechteren?
10. Welke besteding van aantoonbaar vrijgekomen publieke middelen levert volgens een onafhankelijke kosten-batenanalyse de grootste maatschappelijke opbrengst?

Veelgestelde vragen

Zijn de kosten van asielzoekers voor iedereen even hoog?

Nee. De IZA-raming van ongeveer 400.000 euro is een gemiddelde voor de groep. Individuen verschillen sterk: wie snel goed betaald werk vindt, kan per saldo bijdragen. Voor de groep als geheel wijst het onderzoek wel op een duidelijk negatief saldo.

Waarom leveren arbeidsmigranten wel geld op?

Zij komen meestal op werkende leeftijd, met een baan, en dragen vanaf het begin belasting en premies af. Asielmigranten komen om bescherming te zoeken, niet voor een baan, en hebben vaak een lange procedure en taalachterstand voordat ze kunnen werken.

Verdient de tweede generatie de kosten terug?

Volgens het IZA-onderzoek gemiddeld niet voor groepen waarvan de ouders een sterk negatieve bijdrage hebben. Die bevinding is wel onzekerder, omdat voor de tweede generatie nog weinig gegevens over de tweede helft van het leven bestaan.

Mag Nederland asielzoekers weigeren omdat ze geld kosten?

Nee. Of iemand bescherming krijgt, hangt af van zijn individuele situatie, niet van de kosten. Nederland is daaraan gebonden via het Vluchtelingenverdrag, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en EU-wetgeving. De politiek kan wel sturen op snellere procedures, terugkeer, arbeidsdeelname, de verdeling over Europa en de vormgeving van opvang.

De rekening moet op tafel

“Hoe meer asielzoekers, hoe beter” is als economische stelling niet te onderbouwen. Van der Burg bedoelde zijn woorden ook niet als berekening voor de schatkist. Het beschikbare onderzoek naar de kosten van asielzoekers wijst de andere kant op: de meest gedetailleerde Nederlandse raming komt uit op netto kosten van ruwweg 400.000 euro per asielmigrant over de levensloop, Deense overheidscijfers wijzen in dezelfde richting, en alleen arbeidsmigratie levert de schatkist per saldo geld op. Daarnaast staan hoge opvangkosten, een groot beslag op het ontwikkelingsbudget, meetbare druk op de sociale huur en concrete veiligheidsproblemen vast.

Dat betekent niet dat iedere asielzoeker geld kost of dat Nederland zich aan zijn beschermingsplicht kan onttrekken. Wel betekent het dat de politiek eerlijk moet zijn over de kosten, en dat de grootste winst ligt in snellere procedures, effectieve terugkeer en vooral in sneller en duurzamer werk voor wie mag blijven.

De politiek moet daarom ophouden met algemene slogans en een controleerbare rekening presenteren. Welke uitgaven zijn noodzakelijk? Welke maatregelen werken? Hoeveel druk komt op woningen en voorzieningen terecht? En waar kan Nederland aantoonbaar méér bereiken met investeringen in werk, huisvesting, veiligheid en jonge gezinnen? Dat zijn vragen waarop de Tweede Kamer en lokale bestuurders concrete antwoorden moeten geven.

Bronnen en verantwoording

Deze publicatie is een analyse met een expliciete beleidsvraag, geen neutraal nieuwsverslag. Zij gebruikt primair officiële statistieken, overheidsdocumenten en onderzoeksrapporten. De rekenvoorbeelden zijn redactionele scenario’s, geen officiële begrotingsramingen. De koppeling tussen asielopvang, woningbeleid, arbeidsmarkt en gezinsondersteuning is een vergelijking van beleidsprioriteiten, geen aangetoond direct causaal verband.

• IZA Discussion Paper 17569 – The Long-Term Fiscal Impact of Immigrants in the Netherlands (2024)
• CPB – Immigration and the Dutch Economy (2003)
• ESB – Kotan, kritiek op de CPB-studie (2007)
• WRR – bijeenkomst over de impact van immigratie (2025)
• Deens ministerie van Financiën – nettobijdrage immigranten 2019
• OESO – International Migration Outlook 2021, fiscale impact immigratie
• AT5 – toelichting Van der Burg (2017)
• Algemene Rekenkamer / Eerste Kamer – begroting Asiel en Migratie 2026
• Kabinet – antwoorden over eerstejaarsopvang en ontwikkelingsbudget
• Kamerbrief – ontwikkelingsbudget en maximering asieltoerekening
• Rijksoverheid – kosten reguliere en noodopvang
• CBS – Asiel en integratie 2026
• CBS – vrijgekomen corporatiewoningen en statushouders
• WODC – incidenten en misdrijven in de asielopvang, 2025
• IND – jaarcijfers 2025
• CBS – geboortecijfers Nederland
• CBS/NIDI – stijgende woningprijzen, minder geboorten
• OESO – vruchtbaarheid en gezinsbeleid
• SER – advies Arbeidsmigratie naar waarde